ถาม

ในอกุศลกรรมบถทั้ง ๑๐ นั้น ข้อไหนเกิดขึ้นด้วย อำนาจโลภมูลและโทสมูล

ตอบ

ปาณาติบาต ๑ ผรุสวาจา ๑ พยาบาท ๑

ทั้ง ๓ นี้ เกิดขึ้นด้วยอำนาจโทสมูล

กาเมสุมิจฉาจาร ๑ อภิชฌา ๑ มิจฉาทิฏฐิ ๑

ทั้ง ๓ นี้ เกิดขึ้นด้วยอำนาจโลภมูล

อทินนาทาน ๑ มุสาวาท ๑ ปิสุณาวาจา ๑ สัมผัปปลาปะ ๑

ทั้ง ๔ นี้ เกิดขึ้นด้วยอำนาจอกุศลทั้ง ๒ คือ โลภมูล และ โทสมูล

เจตสิกทั้ง ๓ ดวงนี้ โลภเจตสิก ๑ โทสเจตสิก ๑ โมหเจตสิก ๑

ย่อมประกอบกับอกุศลจิต ๑๒ ดวง

อกุศลจิต ๑๒ ดวง ย่อมเป็นเหตุให้เกิดอกุศลกรรมบถ ๑๐ ประการ

ฉะนั้น อกุศลกรรมบถนั้น ถ้านับด้วยจิตตุปบาทก็ได้แก่อกุศลจิต ๑๒ ดวง

ถาม

ปฏิบัติถึงขั้นไหน จึงจะละอกุศลกรรมบถเหล่านี้ได้ โดยเด็ดขาด ยกหลักฐานประกอบด้วย

ตอบ

ปฏิบัติถึงขั้นโสดาปัตติมัคคญาณเป็นต้น จนถึง อรหัตตมัคคญาณ จึงจะละอกุศลกรรมบถเหล่านี้ได้ โดยเด็ดขาด ดังมีหลักฐานในวิสุทธิมรรค ภาค ๓ หน้า ๓๓๘ รับรองไว้ว่า

กมฺมปเถสุ ปาณาติปาโต อทินฺนาทานํ กาเมสุ มิจฉาจาโร มุสาวาโท มิจฺฉาทิฏฐีติ อิเม ปฐมญาณวชฺฌา

บรรดากรรมบถทั้ง ๑๐ นั้น ปาณาติบาต ๑ อทินนาทาน ๑ กาเมสุมิจฉาจาร ๑ มุสาวาท ๑ มิจฉาทิฏฐิ ๑

อกุศลกรรม ทั้ง ๕ ข้อนี้ ละได้โดยเด็ดขาด ด้วยอำนาจ โสดาปัตติมัคคญาณ

ปิสุณาวาจา ผรุสวาจา พฺยาปาโทติ ตโย ตติยญาณวชฺฌา

ปิสุณาวาจา ๑ ผรุสวาจา ๑ พยาบาท ๑

อกุศลกรรมบถทั้ง ๓ นี้ ละได้โดยเด็ดขาดด้วยอำนาจ อนาคามิมัคคญาณ

สมฺผปฺปลาปาภิชฌา จตุตฺถญาณวชฺฌา สัมผัปปลาปะ ๑ อภิชฌา ๑

อกุศลกรรมบถทั้ง ๒ ข้อนี้ ละได้โดยเด็ดขาด ด้วยอำนาจอรหัตตมัคคญาณ ดังนี้